Mieszkam w Katowicach-Ligocie, gdzie sanepid określa wodę jako miękką. Nie jestem chemikiem, więc gdy pytacie, ile to 15 °dH w mg/l, zaczynam od prostego przeliczenia: 1 °dH to 17,86 mg CaCO3/l. Krótka odpowiedź: skala twardości wody nie jest jedna. Ta sama liczba może dostać inną nazwę zależnie od tego, czy czyta ją wodociąg, WHO czy autor instrukcji.
Twardość ogólna i węglanowa: wapń, magnez i kamień
Polskie rozporządzenie definiuje twardość jako sumaryczną zawartość wapnia i magnezu, przeliczoną na węglan wapnia. W praktyce twardość wynika z obecności różnych związków tych minerałów, między innymi węglanów, chlorków i siarczanów. Twardość ogólna to parametr przydatny przy ustawianiu zmywarki i pralki.
Raport łódzkiego wodociągu pokazuje różnicę między twardością ogólną a węglanową w I półroczu 2026 r.: pierwsza wynosi 198-218 mg CaCO3/l, druga 174-188 mg CaCO3/l. Przy podgrzewaniu twarda woda może zostawiać kamień z węglanu wapnia; przy wartościach powyżej około 200 mg/l może odkładać go w rurach i zbiornikach. WHO wskazuje też na większe zużycie mydła przy twardej wodzie.
Skala twardości wody: stopnie twardości wody, ale czyja?
Nie ma jednej urzędowej skali nazw. WHO określa wodę poniżej 60 mg CaCO3/l jako miękką, a powyżej 180 mg/l jako bardzo twardą. GPW, ZWiK Łódź i niemiecka ustawa o detergentach stosują inne progi. Różnice pokazuje tabela twardości wody.
Skalę WHO opisuje dokument WHO o twardości wody pitnej z 2011 r., a progi dla Łodzi podaje skala twardości łódzkiego ZWiK. Sam ZWiK nazywa wodę produkowaną dla Łodzi średnio twardą.
| Kto klasyfikuje | Miękka | Średnia | Twarda | Bardzo twarda |
|---|---|---|---|---|
| WHO (2011) | poniżej 60 | 60-120 (umiarkowanie twarda) | 120-180 | powyżej 180 |
| GPW, Śląsk | 86-170 (poniżej 86: bardzo miękka) | 171-340 | 341-510 | powyżej 511 |
| ZWiK Łódź | 100-200 (poniżej 100: bardzo miękka) | 200-350 | 350-550 | powyżej 550 |
| Niemcy, ustawa o detergentach | poniżej 150 | 150-250 | powyżej 250 | nie wyróżnia |
Wszystkie wartości w tabeli podano w mg CaCO3/l. Łódzka woda o twardości 198-218 mg/l jest według WHO bardzo twarda, według GPW średnio twarda, według skali ZWiK na granicy miękkiej i średnio twardej, a według niemieckiej ustawy o detergentach średnia. Własne progi i nazwy ma też poznański Aquanet: woda „o średniej twardości” to u niego 180-270 mg/l.
Czy woda o twardości 15 °dH jest twarda? To około 268 mg/l: według GPW i ZWiK Łódź średnio twarda, według WHO bardzo twarda. Dlatego przy wyniku zapisuj liczbę i jednostkę, nie samą nazwę.
Przelicznik twardości wody: °dH, °f, mg CaCO3/l, mmol/l i ppm
Twardość wody w °dH, czyli stopniach niemieckich, często pojawia się w instrukcjach urządzeń. W raportach można spotkać mg CaCO3/l albo mmol/l. Jednostki twardości wody da się przeliczyć, korzystając z poniższej tabeli.
| Jednostka | mg CaCO3/l | °dH | mmol/l |
|---|---|---|---|
| 1 °dH | 17,86 | 1 | 0,18 |
| 1 mmol/l | 100 | 5,6 | 1 |
| 1 mval/l | 50 | 2,8 | 0,5 |
| 1 °f | około 10 | 0,56 | 0,1 |
| 1 ppm jako CaCO3 | 1 | 0,056 | 0,01 |
| 100 mg CaCO3/l | 100 | 5,6 | 1 |
Przeliczenie °f (stopni francuskich) i mval/l wyliczyłem z przelicznika producenta testów laboratoryjnych i tabeli ZWiK. Do zapamiętania wystarczą dwie liczby: 17,86 mg CaCO3/l na 1 °dH oraz 100 mg/l na 1 mmol/l. Przykładowo twardość wody 15 °dH to około 268 mg CaCO3/l i 2,7 mmol/l.
Jeśli instrukcja filtra podaje „ppm jako CaCO3”, chodzi o ten sam zapis liczbowy co mg CaCO3/l. W instrukcji systemu RO Aquaphor RO-101S limit wynosi 350 ppm jako CaCO3, czyli około 19,6 °dH. Samo ppm na mierniku TDS oznacza coś innego.
Dlaczego TDS w ppm to nie twardość
Według WHO TDS to rozpuszczone w wodzie sole nieorganiczne i niewielka ilość materii organicznej. Obejmuje między innymi wapń i magnez, ale też sód, potas, chlorki czy siarczany. Miernik najczęściej mierzy przewodność i przelicza ją na TDS za pomocą współczynnika zależnego od rodzaju wody.
Dlaczego twardości wody w ppm nie odczytasz z miernika TDS, widać w danych wodociągów. Łódź (ZWiK, lipiec 2026) ma twardość 198-218 mg/l i przewodność 392-449 µS/cm, a stacja SUW Poznań (Aquanet, II kw. 2026) 270 mg/l i 700 µS/cm. W Poznaniu jest jednak znacznie więcej sodu (36 mg/l wobec 5,72-7,36 mg/l w Łodzi) i siarczanów (84 wobec 20-24 mg/l), a one też podnoszą przewodność. Dlatego z samego TDS nie odczytasz twardości. Szerzej o tym, co naprawdę mierzy TDS metr, pisałem osobno.
Jak ustawić twardość wody w zmywarce i filtrze
Przy pytaniu, jak ustawić twardość wody w zmywarce, zacząłbym od sprawdzenia wyniku u wodociągu i porównania go z własną instrukcją. W krótkiej instrukcji jednej ze zmywarek Bosch zakres 0-6 °dH to ustawienie H:00 (sól specjalna zbędna), 13-16 °dH to H:04, czyli ustawienie fabryczne, a najwyższe H:07 obejmuje 31-50 °dH. To jeden model, więc w swojej zmywarce trzymaj się jej instrukcji.
Producent ekspresu również podaje stopnie twardości w instrukcji i często dołącza pasek.
Wynik z paska zwykle oznacza przedział w °dH, który możesz przeliczyć z tabeli. Filtr pod zlewem bywa ustawiany według twardości węglanowej, jak w instrukcji systemu Brita mypure P1.
Jaka powinna być twardość wody w domu? Co mówi polski przepis
Pełny zapis zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r.. WHO nie ustala zdrowotnej wartości dla twardości. Zwraca uwagę, że woda poniżej 100 mg/l może mieć małą pojemność buforową i być bardziej korozyjna dla rur, a przy twardości powyżej około 200 mg/l łatwiej o kamień.
Jaka powinna być twardość wody w domu? Polski przepis podaje tylko zalecany zakres 60-500 mg/l i nie wskazuje jednej idealnej wartości. Dla porównania twardość wody w Katowicach to według sanepidu średnio 94 mg/l w 2025 r. i woda jest określana jako miękka. W Łodzi wodociąg podaje 198-218 mg/l, a twardość wody w Poznaniu wynosi 350 mg/l w stacji Mosina.
Werdykt Pawła
Zapamiętałbym 17,86 i 100: pierwsza liczba przelicza °dH na mg CaCO3/l, druga łączy mmol/l z mg/l. Resztę można odczytać z tabeli. A określenie „twarda” najlepiej czytać razem z nazwą skali, która za nim stoi.
Często zadawane pytania
Ile to 1 °dH w mg/l?
1 °dH to 17,86 mg CaCO3/l. 1 mmol/l odpowiada 100 mg/l, czyli około 5,6 °dH. Przykładowo 15 °dH to około 268 mg/l.
Od ilu °dH woda jest twarda?
To zależy od tego, czyją skalę twardości wody czytasz. Według GPW woda twarda zaczyna się od 341 mg/l, czyli około 19 °dH, według ZWiK Łódź od 350 mg/l, czyli 19,6 °dH, a według WHO od 120 mg/l, czyli około 6,7 °dH. Przy wyniku najlepiej patrzeć na liczbę i jednostkę.
Jaka powinna być twardość wody w domu?
Polski przepis podaje zalecany zakres 60-500 mg CaCO3/l i nie nakłada obowiązku uzupełniania minerałów przez wodociąg. WHO nie ustaliła wartości zdrowotnej dla twardości. Wskazuje, że powyżej około 200 mg/l łatwiej o kamień, a bardzo miękka woda może być bardziej korozyjna dla rur.
